روز چهارم فوریه (15 بهمن) روز جهانی سرطان نام دارد. این نامگذاری با انگیزه افزایش آگاهی مردم نسبت به سرطان، نحوه ی پیشگیری و برخورد با آن صورت گرفته. ایجاد هماهنگی بین محققان، متخصصان سلامت، بیماران، دولتمردان و سایر اقشار مردم برای مبارزه با سرطان از دلایل دیگر اختصاص یک روز به نام روز جهانی سرطان است.



سرطان به رشد غیر طبیعی سلولهای بدن گفته می شود؛ به عبارت دیگر هر عامل داخلی یا خارجی که مکانیزم طبیعی بدن را به هم زند و باعث رشد نامنظم آن عضو گردد سبب بروز سرطان می شود. سلول ها، مولکول های ساختمانی بدن هستند و گروهی از سلول ها، بافت ها و ارگان های بدن را تشکیل می دهند. سلول های هربافت عموما عملکرد هدفمندی دارند. سلول ها معمولا از طریق دو تا شدن تولید مثل می کنند ولی گاهی تقسیم سلول ها به صورت غیر عادی انجام می شود، به رشد غیر عادی و بیش از حد سلول های یک بافت، تومور گفته می شود که می تواند خوش خیم یا بدخیم باشد. تومور های خوش خیم معمولا محدود به قسمت کوچکی از بدن هستند و اغلب به آهستگی رشد می کنند و معمولا با جراحی مشکل حل می شود. تومورهای بدخیم نیز در یک فضای محدود، شروع می شوند اما می توانندبه بافت ها و ارگانهای دیگر گسترش یابند. این سلول ها ممکن است با جریان خون به مناطق دورتری در بدن منتقل شده و توموری جدید یا ثانویه (متاستاتیک) تشکیل دهند. سیستم لنفاوی بدن نیز از راه های دیگر انتقال سلول های سرطانی در بدن است.


علل اختصاری ایجاد سرطان


بررسی ها نشان می دهد که دوسوم سرطان ها، توسط عوامل سرطان زای محیطی مانند آلودگی هوا، سوخت های فسیلی، مواد شیمیایی، پرتو ها، نور خورشید، عفونت، بی تحرکی، سیگار، رژیم عذایی نامناسب و ... ایجاد می شوند. وراثت نیز از دلایل دیگر ابتلا به سرطان است. هر چند کنترل برخی از این موارد به طور کامل در دست ما نیست اما با رعایت مواردی مانند ورزش ، فعالیت بدنی ، دوری از سیگار، رژیم غذایی مناسب و مراجعه به موقع به پزشک می توان ابتلا به سرطان را تا حد زیادی کاهش داد.



غربالگری به معنای به کار بردن روشی برای تشخیص زودرس سرطان است پیش از آنکه علایم سرطان در فرد ظاهر شود، با این کار می توان سرطان را در مراحل اولیه تشخیص داد که طبیعتا درمان ان بسیار ساده تر خواهد بود. به نقش دستگاه های جدید در کشف و عمل های جراحی و درنتیجه درمان سرطان نیز باید اشاره داشت.


آثار سرطان


بسیاری از تلفات سرطان ناشی از کمبود اطلاعات و امکانات بوده است. از این گذشته آثار سوء سرطان نه تنها جسم و روح شخص بیمار را در گیر می کند بلکه تقریبا همیشه خانواده و اطرافیان بیمار نیز دچار تالمات و تاثرات ناشی از این بیماری واقع می شوند که متاسفانه تاکنون کمتر به طرح و حل آن به شکل جدی پرداخته شده است. خود سرطان نیز یکی از مهلک ترین و ترسناک ترین بیماری های عصر ما به شمارمی رود. بر اساس آمارهای سازمان بهداشت جهانی بین سالهای 2005 تا 2015 میلادی تعداد کسانی که به علت سرطان فوت می کنند به 84 میلون نفر خواهد رسید.


مشابهت های اعتیاد و سرطان


همانطور که گفته شد سلول ها، مولکول های ساختمان بدن هستند. شاید اگر جامعه را به عنوان بدن در نظر بگیریم، بتوان انسان ها را همان سلول ها، دانست. طبیعتا گروهی از انسان ها با فعالیت های صنفی همسو، نوع تفکر مشابه، اعتقادات یکسان و ... می توانند بافت ها و ارگان های بدن جامعه را تشکیل دهند. با هزاران تاسف و دریغ دیده می شود که در کشور عزیز ما - ایران - سلول های سرطانی اعتیاد به مواد مخدر به شدت در حال گسترش و افزایش هستند. آمارهای مختلفی که هر روز در رسانه ها و به ویژه جراید منعکس می شود حکایت از آن دارد که شاید اقداماتی که برای کنترل این بیماری انجام می شود، در مراحل و مقاطعی نتایج ملموسی به بار آورده باشد اما در مجموع خطر سرطان جامعه ما (اعتیاد) هر روز بیش از قبل جامعه را تهدید می کند. متاسفانه جهش های ژنتیکی در سرطان اعتیاد، خطرات آن را چند برابر نموده. در گذشته نه چندان دور (15 سال قبل) بیشتر معتادان از مواد مخدر سنتی نظیر تریاک و مشتقات آن استفاده می کردند که علیرغم بد بودن، خطراتی بسیار کمتر از مواد مخدر صنعتی نظیر شیشه و کراک داشت اما در حال حاضر بیشترین مصرف در مواد مخدر به دو نوع اخیر اختصاص یافته است. از این که بگذریم سرطان اعتیاد در همان گذشته نه چندان دور، بافت هایی خاص از بدنه اجتماع را درگیر کرده بود ولی در حال حاضر سایر بافت ها (اقشار) را نیز به شدت در گیر نموده است.



اعضای آسیب پذیرتر در سرطان اعتیاد


1- زنان (مادران): به این جملات وزیر محترم کشور توجه فرمایید: "طی سال های اخیر آمار زنان معتاد از 2/5 به 8/9 درصد رسیده و این یک فاجعه است چرا که هسته ی اولیه تعلیم و تربیت را در جامعه، خانواده تشکیل میدهد که محور آن زنان هستند؛ زمانی که در مدت کوتاهی میزان زنان معتاد دو برابرمی شود یعنی همه زنگ های خطر باید به صدا در آیند ... در یک جمع بندی ساده به این نتیجه می رسیم که از معتادان و قاچاقچیان عقب افتاده ایم ... 6 میلیون نفر بطور مستقیم با اعتیاد درگیرند و این آمار بالایی است."(پایگاه اطلاع رسانی دولت 24/9/92).


آقای رحمانی فضلی به درستی به بیمار شدن یکی از مهم ترین ارگان های بدن جامعه یعنی زنان اشاره نموده اند. مادران و زنانی که به عنوان هسته ی اولیه تعلیم و تربیت، می توانند نقش مهمی در پیش گیری و به نوعی غربال گری سرطان اعتیاد در جامعه داشته باشند خود به عامل انتشار آن تبدیل شده اند.


2- افراد تحصیل کرده: تهران امروز در تاریخ 10/4/92 به نقل از فرارو می نویسد: " 37 درصد معتادان، تحصیلات عالی دارند و 75 درصد مصرف کنندگان شیشه با دامنه ی 20 تا 30 سال را افرادی تشکیل می دهند که دیپلم، فوق دیپلم و لیسانس دارند ... این ها نتیجه پژوهش انجام شده توسط سازمان بهزیستی در مناطق 22 گانه شهر تهران است."


همیشه اینطور بوده که از افراد تحصیل کرده در جامعه توقعات بیشتری بوده و بسیاری از برنامه ریزی ها و چاره جویی ها توسط آنان انجام می شده و می شود. حال، جامعه ای را در نظر بگیرید که بیش از یک سوم از قدرت تصمیم گیری و تاثیر گذاری خود را به دلیل سرطانی بودن از دست داده است، 37 درصدی که به علت روند رو به رشد اعتیاد در زنان، در صورت عدم چاره جویی سریع، قطعا در سال های آینده درصد بیشتری را نیز به خود اختصاص خواهد داد.



تومور بدخیم و بزرگ اعتیاد در بدن اجتماع


وزیر کشور در ادامه صحبت های خود به درگیر بودن 6 میلیون نفر بصورت مستقیم با اعتیاد اشاره می کند اگر جمعیت میهن عزیزمان را 80 میلیون نفردر نظر بگیریم می توان توموری با وزن مجموع 6 کیلو گرم را برای یک بدن 80 کیلوگرمی متصور شد. و چنانکه در ابتدای مطلب توضیح داده شد با توجه به اینکه رشد سرطان اعتیاد اولا به سرعت انجام می شود و ثانیا در ارگان های مختلف اجتماع، گسترش یافته می توان این تومور را از نوع بدخیم دانست. نکته قابل ذکر دیگر در این باب آن است که، اعتیاد خود به عنوان عامل اصلی بسیاری از آفات اجتماعی، سرقت، طلاق و ... تاثیرات جانبی متعددی به جا گذاشته و مادر بسیاری از رفتارهای ضد اجتماعی محسوب می شود که هریک از آن ها خود می تواند به عنوان یک بیماری یا توموری ثانویه (متاستاتیک) بدن جامعه را با تهدید مواجه نماید.


هیچگاه دیر نیست


باری، مباد آنچه گفته شد این ذهنیت را در خواننده عزیز که خود سلولی گرانقدر از پیکره ی ارزشمند جامعه ی ایرانی است ایجاد کند که کار از دست رفته است؛ خیر، مطلقا چنین نیست و نخواهد بود. فعالیت های ارزشمند دولت، دستگاه های ذیربط، اطلاع رسانی رسانه ها، پژوهش دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی، فعالیت تشکل های مردم نهاد و ... تاثیرات بسیاری در شکل گیری یک نهضت اصولی و اساسی در کنترل و مقابله با این بیماری داشته وامید بسیاری به نتیجه مثبت این اقدامات هست. این نوشتار، صرفا هشداری است برای اینکه تمام عناصر دخیل و آحاد مردم توجه و اهتمام بیشتری برای از بین بردن این بیماری و کسب سلامت جامعه داشته باشند. با تاکید بر آنکه تمامی آنچه گفته شد یادآور این جمله از امام راحل است که فرمود: "نجات معتاد، نجات یک فرد نیست، نجات جامعه است" از خداوند شفای همه ی بیماران و به ویژه بیماران سرطانی و توفیق در مقابله با بیماری اعتیاد را مسئلت داریم.


منبع: مرآت