در حال حاضر سه رویکرد مختلف برای درمان اعتیاد، خصوصاً در رابطه با اعتیاد به تریاک و خانواده آن وجود دارد:


الف) جایگزینی آن با یک اپیوئید خوراکی طویل الاثر یعنی متادون یا بوپرنورفین


ب) درمان‌های غیر اپیوئیدی مانند کلونیدین یا لوفکسیدین


ج) سم زدایی سریع به کمک استفاده از یک آنتاگونیست اپیوئیدی مانند نالترکسون



*     رویکرد اول: نوعی قطع مصرف و جایگزین شدن (متادون یا بوپرنورفین) در ابتدا برای بیماران بسیار خوشایند است و اکثر بیماران آن را ترجیح می‌دهند، در بیشتر کشورها این رویکرد قانونی شده است.


*     رویکرد دوم: این نوع داروها (کلونیدین و لوفکسیدین) رسپتورهای آدرنرژیک را تحریک کرده و در نتیجه فعالیت نورونی را کاهش می‌دهد و علائم قطع مصرف را کم  می‌کند.


*     رویکرد سوم: واژه سم زدایی به درمان شدید با تجویز آنتاگونیست های اپیوئیدی مانند نالترکسون اطلاق می‌شود و هدف؛ رهایی سریع تر از علائم قطع مصرف است اغلب نالترکسون با کلونیدین توأماً مصرف می‌شود تا علائم قطع مصرف کمتر شوند.


سم زدایی فوق سریع به روندی یک روزه اطلاق می‌شود.  این مداخله شدید، به قطع مصرف ناگهانی همراه با تجویز نالترکسون تحت بی‌هوشی بیمار اطلاق می‌گردد، این نوع درمان بسیار جای تحقیق و بحث و بررسی دارد چرا که؛ بار اقتصادی و خطرات انسانی آن از سایر روش‌های ترک بیشتر است.


روش کاهش متادون (تدریجی)


متادون داروی مخدر صناعی است که معمولاً به صورت خوراکی دریافت می‌شود، در درمان‌های جایگزین و کمکی در سم زدایی مواد مخدر از بدن مورد استفاده قرار می‌گیرد این داروی مخدر سر خوشی کمتری ایجاد کرده و گیرنده‌های اُپیوئیدی مغز را مهارمی کند.


این دارو برطرف‌کننده علائم محرومیت از مواد مخدرهایی مانند هروئین، کراک و غیره بوده مشروط به اینکه متادون به مقدار مناسب و کافی به فرد مصرف‌کنندۀ مواد مخدر داده شود، تجویز این دارو می‌تواند علائم قطع مصرف مادۀ مخدر قبلی را 24 تا 36 ساعت مهار کرده و بیماران قادر به درک درد هستند و واکنش‌های احساس نیاز پا بر جا می‌ماند.



مدّت اثر متادون 4 الی 6 برابر مدت اثر هروئین، تریاک و کراک است. روش کاهش و قطع تدریجی ماده مخدر لزوماً روشی جدید و نوین نیست، این روش در تایلند در اوایل دهه 1800 برای ترک اعتیاد معتادان به مواد مخدر بکار می‌رفت.


روش درمانی مدرن و پیشرفته! توسط پزشکان آمریکایی پروفسور وینسنت دل و ماری نیسواند در سال  1964 ابداع گردید.


هدف از این نوع درمان، کاهش تدریجی مقدار تجویزشده داروی متادون بوده، به طوری که فرد دیگر هیچ علائمی از سندرم محرومیت (خماری) از مواد مخدر (از جمله هروئین) را تجربه نکرده و بدنش کاملاً از آن پاک شده باشد. (اما به میزان تجویز دارو، چگونگی کاهش دُز دارو و مدّت زمان آن هیچ توجهی نشده است)


بوپرونورفین


بوپرنورفین از لحاظ شیمیایی یک اپیوئید است. بوپرنورفین در اکتبر سال 2002 میلادی توسط مرکز دارو و غذای آمریکا (FDA) به عنوان یک داروی مخدر برای استفاده درمانی در مورد معتادین مورد تأیید قرار گرفت.


اهداف درمانی با بوپرنورفین همان اهداف درمان با متادون هستند که عبارت است از:


*     الف) ممانعت از بروز علائم و نشانه‌های قطع مصرف اپیوئیدها (مخدرها)


*     ب) خوشایند کردن روند شروع اثر دارو


*     ج) کاهش انگیزه‌های مصرف غیرقانونی اپیوئیدها (مخدرها)


برگرفته از آغاز نامه نقش دارویی اُپیوم در درمان اعتیاد (مسافر سعید نمکی)

منبع: کنگره 60