سم زدایی یا سم نزدایی (مقاله ای از آقای علی خدامی) . . .
قبل از هر چیز یادآور میشویم بیان دیدگاههای کنگره 60 در خصوص روشها و متدهای درمانی اعتیاد، به مفهوم مخالفت با گروهها، شخصیتها، متخصصین و یا سایر بخشهایی که در حوزه درمان اعتیاد فعالیت میکنند نیست، بلکه صرفاً کنکاشی علمی و بررسی موضوع با نگاهی کاملاً علمی و تجربی است.
به طور کلی، یکی از مهمترین وجوه تمایز متد درمانی و ایده درمانی کنگره 60 (دی اس تی DST) با سایر متدهای درمانی اعتیاد در سراسر دنیا، موضوع سم زدایی یا سم نزدایی است. مقاله علمی سم نزدایی، نوشته مهندس حسین دژاکام، که برای اولین بار در سمینار سراسری اعتیاد، چالشها و درمانها، در دانشگاه علوم پزشکی زنجان در سال 1381 ارائه گردید، به تفصیل این موضوع را مورد بررسی قرار میدهد و 14 اصل که در درمان بیماری اعتیاد بایستی مورد توجه قرار گیرد را بیان میکند. برای آشنایی کامل شما با این دستور جلسه، توصیه میکنیم این مقاله را تهیه و مطالعه فرمایید.
از زمانی که اعتیاد به عنوان یک بیماری، در جهان شناخته شد، مصرف دایمی مواد مخدر به صورت جدی تحت عنوان بیماری، مورد توجه متخصصین قرار گرفت و همواره چگونگی این بیماری و ابعاد این بیماری نیز مورد توجه و کاوش بوده است، زیرا در جهان پزشکی، تشخیص بیماری و مشخص کردن جزییات آسیبهای بیماری و در نهایت تعریف بیماری، از اهمیت ویژهای برخوردار است و نقطه شروع عملیات درمانی محسوب میگردد.
یکی از بزرگترین انحرافات علمی در برخورد با بیماری اعتیاد و درمان آن در جهان، از این نقطه شکل گرفت که اعتیاد را مسمومیت مزمن تعریف کردند و بر اساس این تعریف، مصرفکننده مواد مخدر یا بیمار اعتیاد، مسموم قلمداد گردید.
این تعریف آغازی بود برای بهکارگیری یکی از پر اشتباهترین و بینتیجهترین متدهای درمانی اعتیاد در سراسر دنیا، یعنی سم زدایی.
در این تعریف با دو موضوع رو به رو میشویم. سم و سم زدایی.
بر اساس این تعریف، مواد مخدر سم محسوب میشود و مصرفکننده مواد مخدر مسموم و برای رسیدن به درمان و رهایی ، بایستی ابتدا به ساکن، بقایا یا اثرات مواد مخدر از جسم بیمار خارج گردد یا به عبارتی سم زدایی شود تا امر درمان صورت پذیرد.
بیش از دو دهه است که در دنیا، متخصصین اعتیاد برای درمان بیماری اعتیاد، نسخه سم زدایی میپیچند و در طول این مدت، بسیاری از بیماران اعتیاد با این روش تحت درمان قرارگرفتهاند. تا کنون روشهای مختلفی از متد سم زدایی ارائه گردیده که آخرین ورژن و درعینحال مخربترین آنها روش UROD بوده است. ظاهراً برای اولین بار در سال 1985 میلادی، عمل سم زدایی فوق سریع، یا URD در اروپا انجام گرفت و 11 سال بعد برای اولین بار در ایران نیز به کار گرفته شد.
یو آر او دی UROD مخفف کلمات Ultra Rapid Opium Detoxification میباشد به معنی سم زدایی فوق سریع مواد افیونی.
این روش ادعا میکند که در مدت چند ساعت در وضعیت بیهوشی عمومی، با تزریق مقادیر زیادی آنتاگونیست (نالکسون) یا ضد مرفین، به طور کامل اثرات مواد افیونی را از جسم خارج میکند و سپس با تجویز آنتاگونیست نالترکسون که به صورت کپسول خوراکی میباشد، دوره درمان ادامه مییابد . شایان ذکر است که نالترکسون با قدرت چسبندگی و سرعت ورود بالا که گفته میشود 35 برابر از مواد افیونی بیشتر است، گیرندهها یا رسپتورهای مواد افیونی را اشغال و بلوکه میکند و از جذب هر گونه ماده افیونی خودداری میکند. در این حالت شخص در حالت خماری شدید و ماندگار به سر میبرد و هیچگونه ماده مخدری در بدن او جذب نمیشود. گفته میشود که این دارو و اثر آن باعث ایجاد تنفر از مواد مخدر و جلوگیری از عود میشود.
حال تعدادی سؤال مطرح میکنیم.
* آیا مواد مخدر سم است؟
* آیا خارج شدن اثرات مواد مخدر یا سم از جسم، به مفهوم درمان اعتیاد است؟
* آیا خارج شدن سریع اثرات مواد افیونی از جسم به درمان کمکی میکند؟
* آیا آنتاگونیست نالترکسون باعث تنفر از مواد مخدر میشود؟
اگر این سؤالات را از متخصصین و یا از مردم عادی بپرسید ممکن است با جواب مثبت روبرو شوید، اما ببینیم دیدگاه کنگره 60 در این خصوص چیست.
کنگره 60 معتقد است که از اساس و پایه، تعریف مسمومیت مزمن برای بیماری اعتیاد اشتباه و مردود است.
ج: 1- کنگره 60 معتقد است که مواد مخدر برای انسانهای سالم که مصرفکننده مواد مخدر نیستند، سم محسوب میشود و مصرف آن باعث خارج شدن سیستم ها از تعادل و در نتیجه مسمومیت میشود که در این خصوص شکی در انجام عملیات سم زدایی برای نجات بیمار نیست.
اما مواد مخدر برای بیمار اعتیاد نه تنها سم نیست، بلکه برای او حکم دارویی را دارد که اگر مصرف نکند و به جسم او نرسد، از تعادل خارج میشود و در وضعیت خماری شدید یا سندرم محرومیت از مواد مخدر قرار میگیرد (سندرم یعنی عوارض متعدد و همهجانبه ناشی از خماری). این چگونه سمی است که اگر شخص آن را مصرف نکند حالش بد میشود و از تعادل خارج میشود.
ج: 2- خارج کردن اثرات و بقایای مواد مخدر از جسم بیمار نه تنها هیچ کمکی به او و درمانش نمیکند، بلکه او را در وضعیت بسیار بحرانی قرار میدهد و باعث غرق شدن بیشتر او در تخریبهای اعتیاد و روی آوردن به مصرف داروهای روانگردان و تبدیل اعتیاد او به اعتیاد پر خطر (مصرف قرص) میشود. افرادی که تجربه سم زدایی با روشهایی چون URD یا UROD را دارند، وقتی از وضعیت خود بعد از انجام عمل سم زدایی سخن میگویند، باورکردنی نیست شدت عوارض و وضعیت وخیم آنها را نمیتوان توضیح داد. جالب این که در بین افرادی که تجربه سم زدایی دارند، حداقل افرادی که به کنگره 60 مراجعه کردهاند، حتی یک مورد موفقیت نیز وجود ندارد.
ج: 3- خارج کردن سریع اثرات مواد مخدر یا بقایای مواد مخدر از جسم نه تنها هیچ کمکی به درمان نمیکند، بلکه خماری شدید ناشی از انجام این عمل به منزله یک شوک فیزیولوژی شدید، آسیبهای جبرانناپذیری به سیستم های عصبی و هورمونی انسان وارد میکند که بعضاً شاید قابل جبران نباشد.
همه مصرفکنندگان مواد مخدر میدانند که اگر چند ساعت مواد به آنها نرسد، اثرات مواد مخدر از بین میرود و نیازی به سم زدایی نیست. مصرفکنندگان مواد مخدر بسیاری از خوراکیها را مصرف نمیکنند، مثل آب لیمو یا هر چیزی که حاوی ویتامین سی باشد مثل مرکبات و همین طور ترشیجات یا هندوانه و بعضی لبنیات. زیرا مصرف آنها باعث از بین رفتن اثرات مواد میشود و شخص به سرعت خمار میشود. بنابراین خارج کردن اثرات مواد مخدر نیازی به بیهوشی عمومی و استفاده از دارو و تخت بیمارستان و دریافت هزینههای هنگفت ندارد.
ج: 4- نالترکسون یا نالکسون داروهای آنتا گونی است یا ضد مواد افیونی هستند که در سیستم عصبی و در فضای بین سیناپسی، گیرندهها یا رسپتورهای مواد مخدر بر سطح دندریت های سلولهای عصبی یا نرون ها مینشینند و آنها را اشغال میکنند. در این حالت، گیرندهها با ورود سایر مواد مخدر تحریک نمیشوند و شخص هر قدر مصرف کند، برای او اثری ندارد. در این حالت یعنی عدم جذب اثرات مواد مصرفی، باعث بالارفتن سطح مورفین و یا هر ماده مخدر دیگری در خون میشود و میتواند خطرساز باشد. این تنها نتیجه و عملکرد داروی آنتاگونیست میباشد.
معمولاً به بیماران گفته میشود بعد از مصرف آنتاگونیست، مصرف هرگونه ماده مخدر ممکن است منتهی به مرگ شود. مصرفکنندگان مواد مخدر به دلیل ترس از مصرف همزمان آنتاگونیست و مواد مخدر و همچنین بیاثر بودن مصرف مواد، تا چند صباحی از مصرف دوری میکنند و عدهای بدون ارائه دلایل علمی و تشریح مکانیسم عمل، میگویند که نالترکسون تنفر از مواد ایجاد میکند. اما کسانی که آشنایی علمی با عملکرد این دارو دارند میدانند که هیچ ربطی بین ایجاد تنفر و عملکرد داروی آنتاگونیست وجود ندارد و عدهای در ناآگاهی مردم چنین ادعاهای بیاساسی را مطرح میکنند.
ترکیبات دارویی:
اگر به ترکیبات مواد مخدری چون تریاک یا هرویین و یا خانواده کانابیس (شاهدانه) نگاهی بی اندازیم میبینیم که ترکیبات آنها که از نگاه عمومی سم محسوب میشود، ترکیبات دارویی است.
برای مثال در ترکیبات تریاک موادی چون مرفین، کدئین، نارسئین، نارکوتین، پاپاورین، کتامین و غیره وجود دارد. اینها هیچکدام سم نیستند، دارو هستند و در داروسازی و درمان بیماریها نقش بسیار مهم و تعیینکنندهای دارند.
هرویین ترکیبی است از مرفین و انیدرید استیک، مواد حاصله از گیاه کانابیس یا شاهدانه همگی دارای ترکیب اصلی THC که مخفف Tetra Hidro Canabinol هستند. اینها همه ترکیبات دارویی هستند. THC در ساخت بعضی از داروها مورد استفاده قرار میگیرد.
وقتی از مواد مخدری چون تریاک صحبت میکنیم، ممکن است از نگاه عامیانه، تصوری منفی در اذهان وجود داشته باشد و نسبت به کلمه تریاک حساس باشیم و فکر کنیم که تریاک چیز بدی است، یک ماده شیطانی و مخرب است، این دیدگاه یک روی سکه است که ناشی از سوء مصرف است، اما از نگاه علمی، تریاک یک مجموعه دارویی است و ترکیبات آن هیچکدام به عنوان سم شناخته نمیشود، بلکه گرانبهاترین عناصر دارویی عصر ما محسوب میگردند.
شاید گفته شود که اگر زیاد مصرف شود آن وقت حکم سم را پیدا میکند، اما باید دید که آیا چیزی وجود دارد که اگر انسان بیش از حد مصرف کند از تعادل خارج نشود؟
حتی مواد غذایی بسیار حیاتی نیز که انسان هر روز به آنها نیاز دارد، اگر بیش از حد مصرف شود انسان را از تعادل خارج میکند و منجر به بیماری میشود. حتی یک داروی ساده مثل آسپرین نیز اگر زیاد مصرف شود انسان را از تعادل خارج میکند.
بنابراین از دیدگاه کنگره 60 مواد مخدر برای مصرفکننده مواد مخدر یا بیمار اعتیاد، سم نیست و بیمار اعتیاد مسموم نیست. عملیاتی که تحت عنوان سم زدایی با رنگ و لعاب روش علمی، امروزه در بسیاری از مراکز درمانی انجام میشود یک اشتباه فاحش علمی و بسیار مخرب و ویرانگر است. حتی اگر بپذیریم و فرض بگیریم که سم زدایی باید انجام شود، نیازی به تخت و بستری شدن، بیهوشی عمومی و مصرف داروی آنتا گونی است، آن هم با هزینههای گزاف و سرسامآور نیست. مصرفکننده مواد مخدر اگر سه روز مواد مصرف نکند چه میشود؟ آیا خمار نمیشود؟ آیا اثرات مواد مخدر به طور کامل از جسم او خارج نمیشود؟ اگر مصرفکننده مواد مخدر مقداری آب لیمو مصرف کند چه میشود؟ آیا خمار نمیشود؟ آیا سم زدایی نمیشود؟
خوشبختانه امروزه بسیاری از متخصصین، کاملاً از این اشتباه فاحش آگاه شدهاند و معتقدند که این شیوه درمانی هیچگونه نتیجه و بار درمانی ندارد و قطع به یقین به شکست منتهی میشود. امروزه متخصصین به این امر واقف هستند که وابستگی به مواد مخدر، مانند وابستگی به بسیاری از داروهای دیگر است که در تمام دنیا در مراکز درمانی برای درمان آن از روش کاهش تدریجی و پلهای مصرف (تیپرینگ) استفاده میشود. اما به هر حال سم زدایی تبدیل به اصطلاحی شده است که در مورد روشهای درمانی اعتیاد مورد استفاده قرار میگیرد. بسیاری از متخصصین، تمامی روشهای درمانی حتی روش درمان تدریجی کنگره 60 را هم نوعی سم زدایی میدانند.
کنگره 60 به عنوان یک مرکز راهنمایی رایگان درمان اعتیاد که همواره سعی میکند با نگاه کاملاً علمی و تجربی به موضوع اعتیاد و درمان آن نگاه کند، در طول سالهای گذشته با تمام توان سعی کرده است که دیدگاه خود را نسبت به درمان بیماری اعتیاد به گوش جهانیان برساند و نقاط ابهام و گرههای کور این بیماری را بازنماید. بهکارگیری روشهای اشتباه و بینتیجه و تعریف اشتباه از بیماری اعتیاد، همگی دال بر ناشناخته بودن این بیماری است. کار به جایی رسید که در اواخر دهه هشتاد میلادی، علم و دانش بشری در مقابل اعتیاد زانو زد و تئوری کاهش آسیب یا هارم ریداکشن Harm Reduction مطرح گردید. زمانی که دانش بشری به این نقطه رسید که اعتیاد درمان ندارد، مطرح گردید، حال که درمانی وجود ندارد، حداقل روی کاهش آسیب کارکنیم.
کنگره 60 معتقد است اگر صورت مسئله اعتیاد را بشکافیم و به نسبت به آن شناخت و احاطه داشته باشیم، دیگر در تعریف بیماری اعتیاد به بیراهه نمیرویم و روشهایی را برای درمان اعتیاد به کار نمیگیریم که بیماران اعتیاد را به جای درمان، بیمار تر کند. درج آگهیهای درمان اعتیاد در چند ساعت و تضمینی در مطبوعات، آن هم در دنیای امروز که عصر ارتباطات و فن آوری است، شبیه به یک مزاح گریه آوراست. همه اینها ناشی از گمراهی علمی است. گمراهی که فقط با پیامرسانی و اطلاعرسانی صحیح از درمان اعتیاد از بین میرود.
پیام کنگره 60 این است که:
اعتیاد مسمومیت مزمن نیست، بلکه جایگزینی مزمن است. جایگزینی مواد مخدر بیرونی به جای مواد مخدر درونی یا طبیعی. درمان اعتیاد در کوتاه مدت، مطلقاً امکانپذیر نیست، درمان اعتیاد حداقل به 10 ماه زمان نیاز دارد، درمان اعتیاد یعنی راه اندازی سیستم X ایکس یا سیستم تولیدکننده مخدرهای طبیعی در دستگاه عصبی و هورمونی، مثل: دوپامین، سروتونین، استیل کولین، اپیورفین، اندورفین ها، انکفالین ها، دینورفین، اپی نفرین، آدرنالین و غیره که بر اثر مصرف مواد مخدر و اعتیاد از چرخه طبیعی خارجشدهاند.
درمان اعتیاد یعنی به تعادل رسیدن جسم، روان و جهان بینی، درمان اعتیاد یعنی درمان قطعی بدون عود، ریلپس یا برگشت و بدون هر گونه تنفر از مواد و یا میل به مصرف مواد یا کریوینگ.
و در نهایت اینکه بیماری اعتیاد درمان قطعی دارد، حقیقتاً درمان قطعی دارد. طوری که کسی باور نکند این شخص در گذشته مصرفکننده مواد مخدر بوده است. او دیگر به اعتیاد برگشت نمیکند، حتی اگر در بدترین شرایط قرار گیرد.
با احترام، مسافر علی خدامی
منبع: وبلاگ آقای خدامی
این سـایت به هدف ارایه تجربیات درمان تدریجی اعتیـاد، ارایه مقـالات علمـی و سایر مطالب مختلف شکل گرفته است این سایت به شخص خـاصی تعلق ندارد و شما هم می توانید در بخش زیر با پذیرفتن قـوانین سـایت عضوی از نویسندگـان ما باشیـد و اخبار و مقالات خود را ارسال و با نام خود در سایت قرار دهید . . .